Pokarmy poświęcone w Wielka Sobotę, były spożywane dopiero następnego dnia, gdy rodzina wróciła z rezurekcji – czyli z pierwszej, porannej mszy z okazji Zmartwychwstania Pańskiego.

Po powrocie do domu rodzina w odświętnych ubraniach zasiadała do suto zastawionego stołu. Najstarszy członek rodziny rozpoczynał śniadanie od składania życzeń i dzielenia się święconymi jajami z wszystkimi członkami rodziny. Dopiero po złożeniu życzeń rozpoczynało się śniadanie. Najpierw wszyscy jedli zupę, najczęściej żur, do którego wrzucana była odrobina wszystkich poświęconych pokarmów. Miało to członkom rodziny zapewnić zdrowie oraz szczęście w zbliżającym się czasie wesołości.

Stół wielkanocny, bez względu na region polski, wyglądał podobnie. Przed wszystkim był przykryty białym obrusem, z odświętnymi haftami, bardzo często nawiązującymi do wzorów zaczerpniętych z natury – kwiatów, młodych listków. Bardzo często był to nowy obrus przygotowywany przez gospodynię specjalnie na tę okazję. Na środku stołu ustawiany był kosz ze święconką oraz naczynia, donice z młodym zielonym żytem lub rzeżuchą.

Stół w zależności od domu zastawiony był różnymi potrawami, w bogatszych, głównie magnackich domach na stołach swoje miejsce znajdowały duże ilości mięsa, wędlin, kiełbas, mleka, ciast, ryb, galaret, pasztetów, owoców. W biedniejszych domach stoły były mniej wystawne, ale każdy gospodarz dokładał wszelkich starań, aby ani jedzenia, ani picia nie zabrakło nikomu z biesiadników do późnego popołudnia.

Bez względu na region polski w święconce musiały się znaleźć:

Baranek wielkanocny - był obowiązkowym elementem koszyczka wielkanocnego. Fakt ten wynika z symboliki baranka, który uosabia Chrystusa oraz jego triumf nad śmiercią. Tradycyjnie baranek wielkanocny wykonywany był z masła lub ciasta. Obecnie najczęściej wykonywany jest z cukru lub białej czekolady. W wielu regionach polski sprzedawane baranki posiadają chorągwie, która jest symbolem zwycięstwa, triumfu nad śmiercią i grzechem.

Wielkanocny zajączek – w wielu regionach polski w koszyczkach wielkanocnych pojawiał się wypiekany ze słodkiego ciasta zajączek. Miał on symbolizować budzące się do życia siły natury oraz płodność. Znalezienie się tego elementu w koszyczku wielkanocnym miało zapewnić domowi i jego mieszkańcom dostatek i brak zmartwień.

Chleb – bez względu na kulturę czy wiarę chleb jest najważniejszym, podstawowym pokarmem. W kulturze chrześcijańskiej jest przede wszystkim symbolem ciała Chrystusa. Dlatego z dużą starannością w wielu regionach polski gospodynie przed Wielkanocą wypiekały specjalne małe chlebki, które umieszczane były w koszyczku. Obecnie najczęściej gospodynie wkładają do święconki kilka kawałów kupionego chleba.

Jajo – jest podobnie jak chleb ponad kulturowym symbolem odradzającego się życia. W dawnych czasach, gdy symbolika jaja była bardzo ważna, w trakcie wielkiego postu był zakaz spożywania jaj, mogły pojawić się one na stole dopiero w trakcie wielkanocnego śniadania.

Sól – to według wierzeń minerał, który odstrasza złe moce, ma właściwości oczyszczające. Znalezienie się soli w święconce to również nawiązanie do najważniejszej właściwości soli – chronienia przed zepsuciem.

Pieprz – symbol mąk Chrystusa. Choć nadal jest umieszczany w święconce, mało wiernych wie, dlaczego się tam znajduje. Większość tłumaczy to tym, że wraz z solą poprawiają smak potraw.

Wędlina – symbol zdrowia, płodności, ale także „prośba” o dostatek w gospodarstwie.

Ser – łącznik świata człowieka i świata zwierząt. Jest wykonywany z mleka zwierząt gospodarskich. Człowiek wykonując z niego ser, a następnie konsumując go wchodzi w wyjątkową więź ze zwierzęciem, które ofiarowało swoje mleko na potrzeby człowieka.

Chrzan – z jeden strony symbol krzepy, tężyzny fizycznej, a z drugiej substancja o palącym smaku, która miała przypominać jedzącym go w trakcie śniadania wielkanocnego o bólu, piekących ranach ukrzyżowanego Chrystusa.

Ciasto – początkowo głownie drożdżowe. W skład tego ciasta wchodziły drożdże a więc substancja, która powoduje, że ciasto rośnie, powiększa swoją objętość, porusza się. A więc ciasto wpisywało się wspaniale w symbolikę wielkanocną, która bardzo mocno połączona jest z odradzaniem się, rośnięciem, powiększaniem, budzeniem się nowego życia. Kiedyś gospodynie wypiekały ciasta same – było to bardzo ważne, w niektórych regionach polski, na podstawie udania się wypieku wróżono jak będzie powodziło się w gospodarstwie przez najbliższy czas. Gospodynie bardzo przykładały się do tego zadania. Obecnie częściej kupuje się ciasta.

Miód – w niektórych regionach polski pojawiał się w koszyczku miód. Był głównie dobrą wróżbą – miał przynieść domowi dobrobyt. Obecnie bardzo rzadko pojawia się w koszyczku wielkanocnym.

Koszyczek zawsze musiał być przyozdobiony zielonymi gałązkami – bukszpanu, borówki, barwinka. Zielone świeże gałązki miały podkreślały budzący się do życia świat – ponieważ zgodnie z wierzeniami ludowymi – Wielkanoc nie tylko otwierała nowe życie Chrystusa, kościoła katolickiego, ale także przyrody. Obecnie w koszyczkach często brakuje tego zielonego elementu. Czasem zastępowany jest plastikowymi wyrobami np. kolorowymi kwiatuszkami.

Spożywanie wielkanocnego śniadanie przedłużało się zazwyczaj do późnego popołudnia. Dopiero popołudniu rodzina wstawała od stołu i zaczynała wspólne zabawy, a gospodynie sprzątały resztki jedzenia. Wykonywały to z dużą dokładnością, ponieważ zgodnie z wierzeniami, ani trochę jadła z wielkanocnego śniadania nie może się zmarnować, bo domowi i domownikom wieść się nie będzie, a zbiory będą słabe. Wszystkie resztki zanosił gospodarz zwierzętom gospodarskim do spożycia. Wierzył, że dzięki temu będą zdrowe i płodne.

Wielkanoc jest świętem, które zarówno liturgii kościoła jak i w kulturze tradycyjnej, jest mocno związane z nowym życiem, budzeniem się świata, przyrody do życia i do płodności. Wielkanoc otwierała czas wielu wróżb oraz zabiegów magicznych mających na celu wspomóc witalne siły przyrody, a wioskom zapewnić urodzaj i wspaniałe zbiory.

Ze względu na zbliżające się Święta Wielkanocne w kąciku kulinarnym pojawiła się nowa kategoria „wielkanocne potrawy”. Za pomocą wyszukiwarki znajdziecie tam oryginalne przepisy na świąteczne dania. A może macie swoje ulubione wielkanocne potrawy i chcielibyście podzielić się przepisami na nie z innymi użytkownikami kącika kulinarnego?  Wejdźcie na tę stronę i prześlijcie swój sprawdzony przepis na wielkanocną potrawę.